Ứng viên nào sẽ thay thế MiG-21 của Việt Nam?

Tin hay - Với số phận “bảy nổi ba chìm” của MiG-35 thì việc tìm kiếm ứng viên thay thế MiG-21 của Không quân Việt Nam đang trở nên hết sức khó khăn.

Với hơn 50 năm chinh chiến, MiG-21 đã trở thành tiêm kích xuất sắc nhất của Không quân nhân dân Việt Nam. MiG-21 đã góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn các cuộc tập kích đường không của Không quân Mỹ mà đỉnh điểm là chiến dịch Điện Biên Phủ trên không 12 ngày đêm năm 1972.

Chiến công của MiG-21 là không thể phủ nhận nhưng gánh nặng tuổi tác đang đè nặng lên vai tiêm kích huyền thoại này. Dù có được nâng cấp lên các tiêu chuẩn mới hiện đại hơn nhưng MiG-21 khó lòng đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của thời buổi tác chiến công nghệ cao.

Đã đến lúc MiG-21 của Việt Nam cần được thay thế bằng những tiêm kích hiện đại hơn có như thế mới có thể đáp ứng được yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia trong tình hình mới. MiG-21 cần được “an nghĩ” trong các bảo tàng như một minh chứng cho những năm tháng kháng chiến chống Mỹ hào hùng.

Với số phận long đong như hiện nay, MiG-35 khó lòng có cơ hội để trở thành ứng viên thay thế MiG-21 của Việt Nam.

Khi chương trình phát triển tiêm kích thế hệ 4++ MiG-35 được giới thiệu, nhiều người đã đặt rất nhiều kỳ vọng vào chương trình này.  MiG-35 từng được xem là ứng viên xứng đáng để thay thế cho MiG-21, đặc biệt, cộng đồng mạng Việt Nam luôn xem MiG-35 là ứng viên xuất sắc để thay thế Én bạc MiG-21 trong biên chế Không quân nhân dân Việt Nam.

Tuy nhiên, từ khi trình làng trước công chúng thế giới vào triển lãm Aero India vào năm 2007 đến nay đã 6 năm trôi qua tiêm kích này vẫn chưa dành được bất kỳ hợp đồng nào dù nó được đánh giá rất cao. Sau khi thất bại tại chương trình đấu thầu MMRCA của Ấn Độ số phận của ứng viên thay thế MiG-21 tuột dốc không phanh.

Trong con mắt BQP Nga, MiG-35 chỉ là hạng “con ghẻ”, cam kết mua 37 chiếc MiG-35 của BQP Nga  liên tục tìm cách hoãn đi hoãn lại. Tiêm kích này đang đứng trên bờ vực bị “khai tử”, nếu không giành được hợp đồng từ BQP Nga thì khả năng thay thế MiG-21 của nó gần như bằng 0.

Với bất kỳ chương trình phát triển vũ khí nào thì số lượng đặt hàng phải đủ lớn để đảm bảo duy trì dây chuyền sản xuất cũng như lợi nhuận cho đơn vị phát triển và các công ty vệ tinh. Cho dù Việt Nam có đặt hàng mua MiG-35 thì số lượng đặt hàng là không đủ lớn để đảm bảo các yêu cầu nói trên.

Khi số phận của MiG-35 đang ở trong tình cảnh “bảy nổi ba chìm” thì việc tìm kiếm ứng viên thay thế MiG-21 của Việt Nam càng trở nên khó khăn hơn. Trước đó, một số trang mạng của Việt Nam đã nhận định JAS-39 Gripen của Thụy Điển cũng là một trong những ứng viên sáng giá để thay thế MiG-21 của Việt Nam.

Nếu lựa chọn JAS-39 Gripen, Việt Nam sẽ phải đối mặt với những thách thức không nhỏ về mặt hạ tầng kỹ thuật cũng như chi phí.

Tuy nhiên, việc lựa chọn JAS-39 sẽ đặt ra những thách thức không nhỏ về mặt kỹ thuật. JAS-39 là một tiêm kích được phát triển theo tiêu chuẩn NATO về tất cả các đặc tính kỹ chiến thuật, vũ khí, cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc.

Nếu mua JAS-39, Việt Nam sẽ phải gánh thêm một khoản kinh phí khổng lồ để đầu tư các trang thiết bị thông tin liên lạc, cơ sở hạ tầng và vũ khí phù hợp với tiêu chuẩn của tiêm kích này, trong khi đó ngân sách quốc phòng hàng năm của Việt Nam tương đối eo hẹp. Ngoài ra, còn quá trình đào tạo chuyển loại bởi phần lớn phi công Việt Nam đều quen thuộc với các máy bay của Liên Xô trước đây và Nga hiện nay.

Mặt khác, việc đầu tư thêm các hệ thống điện tử và vũ khí theo tiêu chuẩn phương Tây sẽ gây nên những trở ngại nhất định trong vấn đề đồng bộ hóa giữa các hệ thống của Nga và phương Tây. Những hệ thống này thường được thiết kế rất khác nhau và khó có khả năng hoạt động trong một môi trường thống nhất.

Một trở ngại khác đối với ứng viên JAS-39 là đơn giá của tiêm kích này khá “chát” với cấu hình tiêu chuẩn của JAS-39, đơn giá mỗi chiếc khoảng 60 triệu USD. Trong khi đó, với cấu hình mạnh nhất, MiG-35 có giá khoảng 45 triệu USD/chiếc,  một mức giá khá phù hợp với ngân sách quốc phòng khiêm tốn của Việt Nam.

Cũng có một số nhận định cho rằng, Việt Nam sẽ tập trung phát triển phi đội đánh chặn hạng nặng với nòng cốt là các tiêm kích Su-30MK2 và tương lai có thể là Su-35 mà không duy trì 2 dòng tiêm kích một đánh chặn hạng nặng tầm xa và một bảo vệ không phận như hiện nay.

Với Không quân Việt Nam hiện nay, nhiệm vụ đánh chặn hạng nặng tầm xa được giao cho Su-27 và Su-30MK2, còn nhiệm vụ bảo vệ không phận được giao cho MiG-21. Nhưng trong tương lai, nhiều khả năng Việt Nam sẽ mua Su-35 để đảm đương cả hai nhiệm vụ cùng lúc là đánh chặn tầm xa và bảo vệ không phận bởi Su-35 có khả năng cơ động trong phạm vi hẹp rất tốt.

Cuộc truy tìm ứng viên thay thế MiG-21 đang đứng trước ngưỡng cửa của nhiều sự lựa chọn khó khăn và Én bạc MiG-21 sẽ còn phải tiếp tục ghánh nặng nhiệm vụ trên đôi cánh già nua của mình thêm ít nhất là 5-10 năm nữa.

Syria sẽ không thể trở thành Việt Nam thứ hai!

Tổng thống Syria cảnh báo Mỹ sẽ gặp thất bại ở Syria như đã từng gặp ở Việt Nam, nhưng xem ra điều này rất khó xảy ra.

Chiến tranh Việt Nam đã lùi xa nhiều thập kỷ, nhưng dư âm của nó vẫn còn gây tiếng vang đến tận ngày nay. Đối với Mỹ và đồng minh, đó là một thất bại toàn diện đã ám ảnh bao nhiêu bao nhiêu đời chính khách. Kể từ đó, trước bất kỳ cuộc chiến tranh nào, Mỹ đều phải đặt câu hỏi liệu kịch bản chiến tranh Việt Nam có lặp lại hay không.

Đối diện với nguy cơ Mỹ và đồng minh có thể phát động một cuộc chiến tranh nhằm vào Syria, trong một cuộc phỏng vấn với báo Nga ngày 26/8 tổng thống nước này đã cảnh báo nếu như Mỹ cố tình gây ra một cuộc chiến ở Syria thì sẽ phải nhận một kết cục tương tự như ở Việt Nam. Ông Assad nói: "Sự bại trận chờ đợi nước Mỹ trong các cuộc chiến mà nước này tham gia, bắt đầu từ cuộc chiến tranh Việt Nam cho tới ngày hôm nay".

Mỹ và đồng minh đang sẵn sàng phát động một cuộc chiến tranh vào Syria nhưng không ít người dân Syria mong đợi điều này xảy ra

Mặc dù so sánh tương quan tiềm lực quân sự của Syria hiện nay cao hơn nhiều so với Việt Nam những năm chống Mỹ, nhưng xét trên nhiều khía cạnh có thể khẳng định rất khó để Syria trở thành Việt Nam thứ hai.

Trước hết là Syria không có được thế trận lòng dân như Việt Nam. Tranh giành quyền lực giữa các phe phái trong nội bộ Syria đã bùng phát thành nội chiến. Trong bối cảnh ấy những người dân Syria thực sự không nhận biết được phe phái nào là đại diện cho lợi ích dân tộc, đại diện cho lợi ích quần chúng. Một số bộ phận người dân Syria theo quân đội chính phủ, một số theo quân nổi dậy và một số người dân tự đứng ra ngoài cuộc chiến coi như không liên quan đến mình. Nếu quân Mỹ và đồng minh tiến vào Syria sẽ có một bộ phận không nhỏ dân chúng Syria đổ ra đường chào đón. Bi kịch này chúng ta đã được chứng kiến ở Afghanistan, Iraq.

Ngược lại nhân dân Việt Nam đã một lòng một dạ đứng trong chiến tuyến chống quân thù xâm lược. Điều này không phải chỉ xảy ra trong cuộc chiến tranh chống Mỹ mà nó hiện hữu suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của Việt Nam. Truyền thống này không thể có được trong một thời gian ngắn, nó phải được truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác và ngày càng được bồi đắp.

Để có được thế trận lòng dân vững chãi, bền lâu như Việt Nam đòi hỏi phải có được một đường lối đối nội đúng đắn. Việt Nam sau chiến tranh chống Mỹ cũng trải qua nhiều phen sóng gió như sự kiện Liên Xô sụp đổ cộng với tình hình kinh tế kiệt quệ những năm cuối thập kỷ 1980 hay gần đây là những căng thẳng trên Biển Đông. Nhưng cái tài tình của Việt Nam là vẫn giữ được tình hình ổn định, đây là điều mà Syria không làm được.

Lòng dân ly tán, các phe phán tranh giành quyền lực khiến sức mạnh Syria bị giảm nghiêm trọng

Thứ hai là Syria không có được một nghệ thuật quân sự độc đáo như Việt Nam. Nền quốc phòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, chiến thuật du kích đã trở thành một mô hình kiểu mẫu cho hàng loạt các nước học tập. Nghệ thuật quân sự độc đáo này không phải đến thời chống đế quốc Mỹ mới có mà nó đã xuất hiện từ thời rất xa xưa khi Việt Nam đấu tranh với các triều đại phong kiến Phương Bắc. Càng ngày nghệ thuật quân sự này càng được nâng lên một tầm cao mới.

Thứ ba là Syria không có được một đường lối đấu tranh chính trị, ngoại giao đúng đắn. Muốn chiến thắng được Mỹ hùng mạnh, không thể chỉ dựa vào sức mạnh quân sự thuần túy mà phải kết hợp chặt chẽ đấu tranh trên ba mặt trận chính trị, quân  sự, ngoại giao.

Khi Mỹ đánh Việt Nam, hàng loạt các nước đã sát cánh bên Việt Nam ủng hộ viện trợ bao nhiêu vật lực và con người. Đứng đầu danh sách trong số các nước này là Liên Xô, các nước xã hội chủ nghĩa và các nước thuộc thế giới thứ ba. Ngay cả những nước không thuộc phe xã hội chủ nghĩa như Pháp, Thụy Điển, Na Uy… và phần lớn dân chúng Mỹ cũng dành sự ủng hộ cho Việt Nam. Có được sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế mới không bị đẩy vào thế cô lập về chính trị, kinh tế.

Mỹ đang lên án Syria sử dụng vũ khí hóa học, cần nhắc lại vở kịch này cũng đã diễn ra ở Iraq và kết quả đến nay vẫn chưa tìm thấy vũ khí hóa học và sinh học ở Iraq. Tổng thống Syria nói rằng, việc các nước phương Tây lên tiếng cáo buộc chính quyền của ông dùng vũ khí hóa học chống lại dân thường là một sự "xúc phạm”. Tuy nhiên những tiếng nói ủng hộ Syria trên trường quốc tế là rất yếu ớt, may chăng chỉ có Nga, nhưng ở mức độ rất hạn chế.

Trong chiến tranh Việt Nam, Mỹ cũng không ít lần vu cáo trắng trợn Việt Nam. Điển hình nhất là sự kiện vịnh Bắc Bộ. Nhưng Việt Nam có sự ủng hộ của chính phủ và nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới, nên chúng ta tranh thủ được tiếng nói của cộng đồng quốc tế để vạch trần những vở kịch mà Mỹ dựng lên.

Tàu khu trục USS Maddox, tâm điểm trong "sự kiện Vịnh Bắc bộ" năm 1964

Thứ tư là Việt Nam có được những cá nhân kiệt xuất có thể tập hợp được quần chúng cũng như đưa ra được những quyết sách đúng đắn. Những nhân vật này chính là nơi hội tụ niềm tin và sức mạnh của cả dân tộc. Họ không chỉ nhận được sự trung thành tuyệt đối từ nhân dân Việt Nam mà còn khiến những kẻ thù bên kia chiến tuyến phải thừa nhận và ngưỡng mộ. Ở Syria hiện nay, ai có thể đạt đến tầm cao này?

Với những thiếu hụt về yếu tố đường lối, sách lược và con người như trên thì dù có vũ khí hiện đại đến đâu, Syria cũng khó lòng trở thành Việt Nam thứ hai, mà nguy cơ trở thành một Ai Cập, Iraq đang hiển hiện rõ ràng hơn bao giờ hết.